{"id":35,"date":"2010-03-08T12:56:36","date_gmt":"2010-03-08T11:56:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bursy.kronet.pl\/?p=35"},"modified":"2015-04-26T23:56:37","modified_gmt":"2015-04-26T21:56:37","slug":"publikacje","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/?p=35","title":{"rendered":"Publikacje"},"content":{"rendered":"<div align=\"center\">\n<ul>\n<li>\n<p align=\"left\"><a href=\"#Spo\u0142eczno- psychologiczny aspekt palenia\"><strong>Spo\u0142eczno- psychologiczny aspekt palenia<\/strong><\/a><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p align=\"left\"><a href=\"#Jak ustrzec dzieci i m\u0142odzie\u017c przed uzale\u017cnieniami od internetu\"><strong>Jak ustrzec dzieci i m\u0142odzie\u017c przed uzale\u017cnieniami od internetu<\/strong><\/a><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p align=\"left\"><strong><a href=\"#Powszechno\u015b\u0107 zespo\u0142u ADHD.\">Powszechno\u015b\u0107 zespo\u0142u ADHD<\/a><\/strong><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p align=\"left\"><a href=\"Pliki\/Agresja.zip\"><strong>Program niweluj\u0105cy agresywne zachowania m\u0142odzie\u017cy<\/strong><\/a><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p align=\"left\"><a href=\"konspekt\/index.html\"><strong>Konspekt zaj\u0119\u0107 &#8222;Kim b\u0119d\u0119 &#8211; moje preferencje zawodowe&#8221;<\/strong><\/a><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p align=\"left\"><a href=\"scenariusz\/index.html\"><strong>Scenariusz zaj\u0119\u0107 z okazji &#8222;Dnia Kobiet&#8221;<\/strong><\/a><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p align=\"left\"><a href=\"Pliki\/Otrzesiny Pod strzecha.pdf\"><strong>Scenariusz zaj\u0119\u0107 &#8222;Otrz\u0119siny pod strzech\u0105&#8221;<\/strong><\/a><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p align=\"left\"><a href=\"Pliki\/pirackie otrzesiny.pdf\"><strong>Scenariusz zaj\u0119\u0107 &#8222;Pirackie otrz\u0119siny&#8221;<\/strong><\/a><\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p align=\"left\"><a href=\"Pliki\/mikolaj 2014.pdf\"><strong>Scenariusz zaj\u0119\u0107 &#8222;Miko\u0142aj na sportowo&#8221;<\/strong><\/a><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><!--more--><\/p>\n<hr \/>\n<p><a name=\"Spo\u0142eczno- psychologiczny aspekt palenia\"><\/a><\/p>\n<table width=\"550\" border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><big><strong>Spo\u0142eczno-psychologiczny aspekt palenia<\/strong><\/big><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nikotynizm ma charakter nie tylko medyczny, ale\u00a0tak\u017ce kulturowy i spo\u0142eczny.&#8221;Palenie jest tak dawnym zjawiskiem spo\u0142ecznym, jak\u00a0stare s\u0105 dzieje ludzkie, a zwyczaj palenia jest obecnie bardzo powszechny&#8221;.\u00a0(Cz.Cekiera 1994,s.89)<br \/>\n&#8222;Nikotynizm to na\u0142\u00f3g palenia lub \u017cucia tytoniu albo\u00a0za\u017cywania tabaki, powoduj\u0105cy przewlek\u0142e (rzadziej ostre ) zatrucie nikotyn\u0105&#8221;. (B.Pakosz, E. Sobol 1991,s.595). Nazwa nikotynizm pochodzi od nazwiska J. Nikota,\u00a0francuskiego lekarza\u00a0i ambasadora w Portugalii, kt\u00f3ry zaleca\u0142 upraw\u0119 tytoniu i stosowaniu go w leczeniu\u00a0migreny.\u00a0Szerszym poj\u0119ciem od nikotynizmu jest toksykomania, kt\u00f3ra oznacza &#8222;zar\u00f3wno nadmierne u\u017cywanie jak i na\u0142ogowe\u00a0nadu\u017cywanie b\u0105d\u017a \u015brodk\u00f3w leczniczych, ale nie w celach leczniczych, b\u0105d\u017a innych\u00a0\u015brodk\u00f3w naturalnych lub syntetycznych odurzaj\u0105cych i nieodurzaj\u0105cych. Mog\u0105 one dzia\u0142a\u0107 pobudzaj\u0105co lub relaksuj\u0105co, zawsze jednak szkodliwie dla zdrowia\u00a0i organizmu ludzkiego&#8221;. (Cz. Cekiera 1985,s.49) Stan ten charakteryzuje si\u0119:<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; nieodpart\u0105 konieczno\u015bci\u0105 przyjmowania danego \u015brodka,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; zdobywaniem do wszelkomi mo\u017cliwymi sposobami,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; tendencjami do zwi\u0119kszania dawki,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; psychicznym (psychologicznym), a niekiedy i fizycznym uzale\u017cnieniem od dzia\u0142ania tego\u00a0\u015brodka. (Cz. Cekiera1985, s.50)<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Termin &#8222;\u015brodki toksyczne&#8221; oznacza\u00a0obecnie &#8221; wszelkie substancje szkodliwe dla organizmu \u017cywego,szczeg\u00f3lnie te, kt\u00f3re<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">wywo\u0142uj\u0105 zjawisko uzale\u017cnienia psychicznego lub fizycznego albo obu \u0142\u0105cznie&#8221; (Cz. Cekiera1985, s. 52) Toksyczno\u015b\u0107 jakiego\u015b \u015brodka zale\u017cy od wielu okoliczno\u015bci:<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; sk\u0142ad chemiczny<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; wielko\u015b dawki<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; rodzaj kom\u00f3rek, na kt\u00f3re dzia\u0142a<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; temperatury otoczenia<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; przestrzeni otwartej lub zamkni\u0119tej.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Poj\u0119cie &#8222;u\u017cywanie&#8221; wi\u0105\u017ce si\u0119 z\u00a0normalnym zachowaniem nie budz\u0105cym wi\u0119kszego ryzyka, je\u015bli idzie o zdrowie\u00a0i normalne funkcjonowanie w \u017cyciu spo\u0142ecznym. &#8222;Nadu\u017cywanie&#8221; oznacza przede\u00a0wszystkim nadmierne przyjmowanie \u015brodka toksycznego (zbyt cz\u0119sto, zbyt du\u017co, w\u00a0nieodpowiednim czasie, bez uzasadnienia racji.\u00a0(Cz. Cekiera 1985, s. 52) Nadu\u017cywanie mo\u017ce by\u0107 nienawykowe lub nawykowe, jednorazowe\u00a0lub na\u0142ogowe i mo\u017ce prowadzi\u0107 do uzale\u017cnienia. U\u017cywanie \u015brodk\u00f3w odurzaj\u0105cych mo\u017ce\u00a0mie\u0107 charakter do\u015bwiadczalny, okazjonalny lub systematyczny.\u00a0O uzale\u017cnieniu do\u015bwiadczalnym m\u00f3wimy\u00a0w\u00f3wczas, gdy cz\u0142owiek si\u0119ga po \u015brodki odu\u017caj\u0105ce dla zaspokojenia ciekawo\u015bci, dla\u00a0dotrzymania towarzystwa, okazania odwagi czy te\u017c ch\u0119ci podj\u0119cia ryzyka. Jednorazowe\u00a0u\u017cycie cz\u0119sto nie zostaje powt\u00f3rzone i ko\u0144czy si\u0119 bez nast\u0119pstw dla u\u017cytkownika.\u00a0U\u017cywanie okazyjne (okresowe, przerywane) zazwyczaj nie powoduje uzale\u017cnie\u0144, ale mo\u017ce\u00a0przej\u015b\u0107 w u\u017cywanie zale\u017cne. (T. Chru\u015bciel 1986, s. 83)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Obecnie wyodr\u0119bnia si\u0119 trzy rodzaje\u00a0uzale\u017cnie\u0144: fizyczne, psychiczne i spo\u0142eczne. Uzale\u017cnienie fizyczne jest rezultatem w\u0142\u0105czania si\u0119 przy systematycznym u\u017cywaniu danego \u015brodka uzale\u017cniaj\u0105cego w cykl\u00a0przemian tkankowych. W skutek swego wp\u0142ywu na metabolizm, \u015brodek taki staje si\u0119\u00a0niezb\u0119dny ustrojowi ludzkiemu dla zachowania warunk\u00f3w homeostazy biologicznej.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Uzale\u017cnienie psychiczne jest podstawowym przejawem toksykomanii. Z punktu widzenia teorii\u00a0Paw\u0142owa jest silnie utrwalonym stereotypem odruchowo- warunkowym. \u015awiadomym tego wyrazem\u00a0jest psychologiczna potrzeba okresowego wprowadzania do ustroju okre\u015blonej substancji\u00a0toksycznej, celem zaspokojenia po\u017c\u0105danych potrzeb emocjonalnych. Uzale\u017cnienie\u00a0spo\u0142eczne wi\u0105\u017ce si\u0119 z za\u017cywaniem \u015brodk\u00f3w toksycznych w grupie ludzi. W obr\u0119bie\u00a0grupy m\u0142odzie\u017cowej, do kt\u00f3rej stylu \u017cycia nale\u017cy nie tylko wsp\u00f3lne u\u017cywanie tego\u00a0typu \u015brodk\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c podejmowanie wysi\u0142k\u00f3w w celu ich zdobycia oraz wzajemnego\u00a0przekazywania, panuj\u0105 swoiste obyczaje i rytua\u0142y. Odrzucenie przez grup\u0119 jednostki,\u00a0oznacza znalezienie si\u0119 w pr\u00f3\u017cni spo\u0142ecznej. (Z. Thille, L. Zgierski,s.s.16- 17)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Cz\u0142owiek uzale\u017cniony przestaje by\u0107 wolny w stosunku do branego \u015brodka od kt\u00f3rego si\u0119\u00a0uzale\u017cni\u0142. Z uzale\u017cnieniem fizycznym wi\u0105\u017ce si\u0119 jeszcze zjawisko tolerancji, kt\u00f3re\u00a0polega na zwi\u0119kszaj\u0105cej si\u0119 odporno\u015bci organizmu na dzia\u0142anie \u015brodk\u00f3w uzale\u017cniaj\u0105cych, rosn\u0105cej w miar\u0119 przed\u0142u\u017cania okresu ich u\u017cywania. (Cz. Cekiera\u00a01993,s.17)\u00a0Nils Bejerot zdefiniowa\u0142 uzale\u017cnienie jako &#8222;fiksacj\u0119 emocjonaln\u0105 uzyskan\u0105 przez wyuczenie, kt\u00f3ra manifestuje si\u0119 sporadycznie\u00a0lub stale w postaci celowych zachowa\u0144 o charakterze pop\u0119du naturalnego, maj\u0105cego na celu specyficzny rodzaj przyjemno\u015bci\u00a0lub unikni\u0119cia nieprzyjemnych odczu\u0107&#8221; (N. Bejerot,s.56)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nikotynizm jest uzale\u017cnieniem , kt\u00f3re nie budzi tylu emocji co alkoholizm czy narkomania, nie jest obwarowany sankcjami, wyst\u0119puje powszechnie w r\u00f3\u017cnych spo\u0142ecze\u0144stwach i najrozmaitszych grupach oraz wi\u0105\u017ce si\u0119 ze wszystkimi zjawiskami w\u0142a\u015bciwymi uzale\u017cnieniom. Pierwotnym \u017ar\u00f3d\u0142em palenia i przyczyn\u0105 powstawania oraz utrwalania si\u0119 nawyku by\u0142o (zgodnie z podaniami i odkryciami archeolog\u00f3w) stosowanie tytoniu w zamierzch\u0142ych czasach w r\u00f3\u017cnej postaci w obrz\u0119dach domowych i ceremonia\u0142ach religijnych. P\u00f3\u017aniej po odkryciu Ameryki (1492 r.) zwyczaj palenia przeniesiony zosta\u0142 do Europy i na inne kontynenty. Pocz\u0105tkowo uwa\u017cano, \u017ce tyto\u0144 oczyszcza podniebienie i g\u0142ow\u0119, leczy migreny, usuwa zm\u0119czenie, b\u00f3le z\u0119b\u00f3w, b\u00f3le porodowe, zapobiega d\u017cumie i leczy rany. (K. Markiewicz 1980, s.17) W 1809 r. Nikolas wyizolowa\u0142 z papieros\u00f3w nikotyn\u0119, a pierwszy raport o wp\u0142ywie palenia na organizm opublikowa\u0142a w 1881 r. Francuska Narodowa Akademia Medyczna. Dzisiaj wiadomo, \u017ce tyto\u0144 zawiera oko\u0142o 4000 szkodliwych substancji, w tym szczeg\u00f3lnie gro\u017ane dla organizmu cz\u0142owieka cia\u0142a smo\u0142owate, tlenek w\u0119gla i nikotyn\u0119. (M. Ha\u0144ska 1994, s.19)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Emanuel Kant pisa\u0142, \u017ce w ka\u017cdym cz\u0142owieku istniej\u0105 ukryte potrzeby na\u0142ogu, stanowi\u0105ce o samej istocie cz\u0142owiecze\u0144stwa. G\u0142\u0119bok\u0105 tego przyczyn\u0105 ma by\u0107 wrodzona ka\u017cdemu z nas t\u0119sknota za czym\u015b\u00a0nieosi\u0105galnym, b\u0119d\u0105cym motorem najdonio\u015blejszych dzia\u0142a\u0144 ludzkich, ale prowadz\u0105cych\u00a0niestety do najbardziej niszcz\u0105cych na\u0142og\u00f3w. (Z. Korczak 1981, s 336). Nabycie na\u0142ogu\u00a0palenia nie wi\u0105\u017ce si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z dzia\u0142aniem nikotyny jako narkotyku. Na\u0142\u00f3g\u00a0palenia tytoniu jest na\u0142ogiem natury psychologicznej i spo\u0142ecznej, a dodatkowo utrwalony\u00a0jest i wzmocniony dzia\u0142aniem nikotyny.\u00a0&#8222;Chocia\u017c u na\u0142ogowego palacza rozwija\u00a0si\u0119 tolerancja na nikotyn\u0119, to jednak tolerancja ta jest ograniczona, co zapobiega\u00a0zmianom adaptacyjnym w kom\u00f3rkach nerwowych, kt\u00f3re to zmiany powoduj\u0105 uzale\u017cnienie\u00a0fizyczne\u00a0w wypadku innych substancji&#8221;. ( P. G. Zimbardo, F. L. Ruch 1994, s.452)<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Do motyw\u00f3w palenia nal\u0119\u017c\u0105 takie elementy sk\u0142adowe jak:<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; przyczyna palenia,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; r\u00f3\u017cny stopie\u0144 reagowania na u\u017cywki,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; indywidualna wra\u017cliwo\u015b\u0107 na sk\u0142adniki dymu,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; dzia\u0142anie nikotyny i innych sk\u0142adnik\u00f3w dymu,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; stosunek nikotyny do objaw\u00f3w wegetatywnych osobniczych.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Motywy palenia i ich zwi\u0105zek z powstawaniem tego nawyku przedstawia Jost- Schivebein. (K.\u00a0Markiewicz 1980, s. 19) Zalicza do nich:<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; motywy natury biologicznej &#8211; indywidualna reakcja na palenie,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; motywy natury sensorycznej &#8211; odczuwanie przyjemno\u015bci palenia,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; motywy natury farmakologicznej &#8211; wra\u017cliwo\u015b\u0107 na nikotyn\u0119 i inne sk\u0142adniki<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; motywy natury somatycznej &#8211; skutki natury wegetatywnej, motoryka palenia,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; motywy natury psychologicznej &#8211; nawyki, upodobania , okazje,<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; motywy natury socjologicznej &#8211; zwyczaje zwi\u0105zane z paleniem, cz\u0119stowanie, propaganda.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Wielu palaczy pali tyto\u0144 dlatego, \u017ce daje im\u00a0to poczucie dzia\u0142ania orze\u017awiaj\u0105cego, pobudzaj\u0105cego i przywracaj\u0105cego si\u0142y oraz pewn\u0105 przyjemno\u015b\u0107 podobnie jak w przypadku picia kawy lub herbaty. Dlatego tyto\u0144\u00a0zalicza si\u0119 do u\u017cywek.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">W\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje\u00a0tzw. palenie towarzyskie, psychospo\u0142eczne. Papieros traktowany jest jako atrybut niezale\u017cno\u015bci, doros\u0142o\u015bci, pewno\u015bci siebie. S\u0142u\u017cy poprawie relacji ze\u00a0\u015brodowiskiem, u\u0142atwia odreagowanie stres\u00f3w zwi\u0105zanych z obrazem w\u0142asnej osoby.\u00a0Niekt\u00f3rym ludziom sprawia przyjemno\u015b\u0107 ceremonia\u0142 palenia: kupowanie, trzymanie w r\u0119ku\u00a0papierosa, zapalanie, delektowanie si\u0119 ich smakiem i zapachem, obserwowanie dymu.\u00a0Papierosy u\u017cywane s\u0105 te\u017c jako \u015brodek redukowania napi\u0119cia i zdenerwowania. W takich\u00a0przypadkach ka\u017cde zagro\u017cenie lub sukces mog\u0105 sk\u0142ania\u0107 do zapalenia papierosa. (M.Ha\u0144ska 1994, s.s. 20 &#8211; 22) Post\u0119p wsp\u00f3\u0142czesnej cywilizacji, doprowadzi\u0142 do wielu\u00a0pozytywnych osi\u0105gni\u0119\u0107, ale spowodowa\u0142 te\u017c skutki negatywne. Jednym z ujemnych\u00a0efekt\u00f3w cywilizacji jest tzw. &#8221; nerwica cywilizacyjna&#8221;, kt\u00f3ra ma swoje\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o w sferze emocjonalno &#8211; duchowej i wi\u0105\u017ce si\u0119 z poczuciem bezsensu i pustki\u00a0egzystencjonalnej. Jednym ze sposob\u00f3w roz\u0142adowania tych konflikt\u00f3w s\u0105 toksykomanie. W\u00a0\u015bwietle wiedzy psychologicznej nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, i\u017c g\u0142\u00f3wny mechanizm\u00a0powstawania uzale\u017cnienia od nikotyny jest zwi\u0105zany ze sfer\u0105 ludzkich emocji. S\u0105 one\u00a0tak silne, \u017ce w zaawansowanych stadiach nadu\u017cywania \u015brodk\u00f3w toksycznych, mo\u017cna je\u00a0por\u00f3wna\u0107 do zale\u017cno\u015bci ma\u0142ego dziecka od swojej matki czy bezkrytycznego zakochania\u00a0si\u0119. &#8222;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ludzka psychika funkcjonuje w ten spos\u00f3b, \u017ce wszystkie napi\u0119cia i\u00a0zaburzenia emocjonalne powoduj\u0105 zak\u0142\u00f3cenia w procesach my\u015blenia i percepcji,\u00a0prowadz\u0105c do dominacji czy wprost dyktatury emocji&#8221; (M. B. Pecyna 1994, s. 8) Powody si\u0119gania po pierwszego papierosa bada\u0142 Mc Lein\u00a0w populacji ameryka\u0144skiej m\u0142odzie\u017cy i przedstawi\u0142 nast\u0119puj\u0105ce motywacje:<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; dor\u00f3wnywanie r\u00f3wie\u015bnikom 35%<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; imponowanie otoczeniu 20 %<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; bunt przeciwko autorytetom 15 %<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; ch\u0119\u0107 na\u015bladowania innych 62 %<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; przyk\u0142ad rodzic\u00f3w 15 %<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; ciekawo\u015b\u0107 66 %<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">&#8211; ch\u0119\u0107 odpr\u0119\u017cenia 14 % ( I. Niewiadomska 1994, s.5)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Analizuj\u0105c motywacje, spos\u00f3b bycia,\u00a0osobowo\u015b\u0107 palacza oraz spo\u0142eczne i psychologiczne przyczyny si\u0119gania po papierosa, M. Dahlke podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 klasyfikacji palaczy tytoniu przedstawiaj\u0105c 12 kategorii.<\/p>\n<ol style=\"text-align: justify;\">\n<li><em>Typ agresja lub niedosz\u0142y \u0142owca przyg\u00f3d<\/em>. Palacz agresywny jest pe\u0142en energii, pali du\u017co w ka\u017cdym towarzystwie, wci\u0105ga dym chciwie, ostentacyjnie wydmuchuj\u0105c. Palenie stanowi dla niego wentyl bezpiecze\u0144stwa.<\/li>\n<li><em>Typ sabaryty.<\/em> Powodem palenia jest czerpanie z tego przyjemno\u015bci , ale r\u00f3wnie\u017c pozbycie si\u0119 przeci\u0105\u017ce\u0144, jakie niesie praca zawodowa oraz \u017cycie.<\/li>\n<li><em>Typ komunikacyjny.<\/em> Papieros wykorzystywany jest jako nieobowi\u0105zkowy spos\u00f3b rozpocz\u0119cia rozmowy, \u0142agodzi frustracj\u0119, jest wyrazem napi\u0119cia psychicznego i du\u017cej aktywno\u015bci osoby pal\u0105cej.<\/li>\n<li><em>Typ dziecinny<\/em>. Palenie dla tego typu palacza jest sposobem ukrycia nie\u015bmia\u0142o\u015bci, zast\u0119puje czu\u0142o\u015b\u0107 i pieszczoty, pomaga zatuszowa\u0107 nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 oraz \u0142agodzi l\u0119k przed wrogim otoczeniem.<\/li>\n<li><em>Typ demonstracyjny<\/em>. Demonstracyjnemu sposobowi palenia towarzyszy pewno\u015b\u0107 siebie i zaufanie do w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci, a ograniczone mo\u017cliwo\u015bci do realizacji marze\u0144, kompensowane s\u0105 nawykiem palenia luksusowych papieros\u00f3w.<\/li>\n<li><em>Typ strachliwy<\/em>. L\u0119k palacza dotyczy przede wszystkim utraty zdrowia, dlatego w pewnym momencie rzuca palenie i na\u0142\u00f3g niestanowi dla niego \u017cadnego problemu.<\/li>\n<li><em>Typ ekskluzywny.<\/em> Spos\u00f3b palenia, marka papieros\u00f3w musi by\u0107 dopasowana do sytuacji i otoczenia, a palenie redukuje poczucie braku harmonii wewn\u0119trznej lub zewn\u0119trznej i pomaga w t\u0142umieniu agresji.<\/li>\n<li><em>Typ ekstremum.<\/em> Pogarda wobec \u017cycia i jego przejaw\u00f3w najcz\u0119\u015bciej \u0142\u0105czy si\u0119 z tendencj\u0105 do autodestrukcji,a palacz ekstremalny pali bardzo du\u017ce ilo\u015bci papieros\u00f3w, t\u0142umi\u0105c napi\u0119cie psychiczne z powodu nieakceptowania w\u0142asnych cech charakteru.<\/li>\n<li><em>Typ &#8222;\u015bwiatowy cz\u0142owiek&#8221;<\/em>. Elementem popychaj\u0105cym do palenia mo\u017ce by\u0107 niezaspokojone poszukiwanie sensu w \u017cyciu, wygodnictwo, brak odwagi do realizacji plan\u00f3w, a cz\u0142owiek taki udaje wykszta\u0142conego, znaj\u0105cego wiele j\u0119zyk\u00f3w i podr\u00f3\u017cnika.<\/li>\n<li><em>Typ wyczyn albo \u017cycie jest ci\u0119\u017ckie<\/em>. Osoby tego typu chc\u0105 odnosi\u0107 sukcesy,ale \u0142\u0105czy si\u0119 to ze strachem, aby nie zawie\u015b\u0107 otoczenia. Papieros pomaga w t\u0142umieniu frustracji z powodu braku sukcesu.<\/li>\n<li><em>Typ poszukiwanie wolno\u015bci albo przygody w g\u0142owie.<\/em> Jest to palacz marz\u0105cy o prawdziwej wolno\u015bci, a w zwi\u0105zku z niezrealizowanym marzeniem, cz\u0142owiek taki jest zwykle fantast\u0105. Papieros natomiast daje poczucie niezale\u017cno\u015bci.<\/li>\n<li><em>Typ marzyciela<\/em>. Jest to osoba podatna na wszelkie przymusy i na\u0142ogi, a poniewa\u017c nie rozumie ogranicze\u0144, pali du\u017co i zawsze wtedy gdy ma na to ochot\u0119. ( R. M. Dahlke 1993, s. 57 &#8211; 82)<\/li>\n<\/ol>\n<p style=\"text-align: left;\" align=\"right\"><i><b>Opracowa\u0142a: Leonarda Pasterczyk<\/b><\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>&#8222;Jak ustrzec dzieci i m\u0142odzie\u017c przed uzale\u017cnieniami od internetu&#8221;<\/strong><a name=\"Jak ustrzec dzieci i m\u0142odzie\u017c przed uzale\u017cnieniami od internetu\"><\/a><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Komputery wzbudzaj\u0105 wiele fascynacji wsr\u00f3d dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Cz\u0119sto to za ich namow\u0105 trafiaj\u0105 do dom\u00f3w, dzieci staj\u0105 si\u0119 ekspertami w dziedzinie informatycznej, ucz\u0105 swoich rodzic\u00f3w korzystania z technologii komputerowej. Komputer jest wynalazkiem cywilizacyjnym wywieraj\u0105cym bardzo du\u017cy wp\u0142yw na psychik\u0119 i funkcjonowanie cz\u0142owieka. Dzisiaj, nie wychodz\u0105c z domu, za pomoc\u0105 komputera mo\u017cna dokona\u0107 &#8222;operacji&#8221; bankowych, znale\u017a\u0107 przyjaci\u00f3\u0142, przeczyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119, odrobi\u0107 zadanie, zrobi\u0107 zakupy, pozna\u0107 ciekawe kraje, ogl\u0105dn\u0105\u0107 filmy, fotografie, zag\u0142\u0119bi\u0107 wiedz\u0119. Korzystaj\u0105c z internetu mo\u017cemy znale\u017a\u0107 wiadomo\u015bci na ka\u017cdy temat, kontaktowa\u0107 si\u0119 z mieszka\u0144cami r\u00f3\u017cnych kontynent\u00f3w. Internet i komputeryzacja poszerzaj\u0105 wi\u0119c nasze horyzonty, stanowi\u0105 szans\u0119 dla rozwoju ale i zagro\u017cenie, szczeg\u00f3lnie w stosunku do dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Obs\u0142uga komputera to obecnie czynno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce operowa\u0107 ka\u017cdy cz\u0142owiek i umiej\u0119tno\u015b\u0107 najbardziej po\u017c\u0105dana przez pracodawc\u00f3w, obok znajomo\u015bci j\u0119zyk\u00f3w obcych. Z internetu cz\u0119\u015bciej korzystaj\u0105 ch\u0142opcy ni\u017c dziewcz\u0119ta. M\u0142odzie\u017c korzysta z chat\u00f3w, ale przegl\u0105da te\u017c strony erotyczne &#8211; wg. psychologa Jana Chodkiewicza. Twierdzi on, \u017ce 8% ankietowanych sp\u0119dza w internecie ponad 20 godzin tygodniowo, a 9,4% jest zagro\u017cone uzale\u017cnieniem od internetu. Takie badania zosta\u0142y przeprowadzone przez Instytut Psychologii Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego w\u015br\u00f3d 2 tysi\u0119cy uczni\u00f3w w wieku od 12 &#8211; 18 lat. Zdaniem Chodkiewicza osoby uzale\u017cnione od internetu nie kontroluj\u0105 czasu, kt\u00f3ry sp\u0119dzaj\u0105 przy komputerze, maj\u0105 problemy w nauce, w kontaktach z drug\u0105 osob\u0105, z rodzicami. Poch\u0142anianie czasu to du\u017cy problem, bo jak tu przy okazji szukania informacji nt. tw\u00f3rczo\u015bci Mickiewicza nie pos\u0142ucha\u0107 nowego przeboju, porozmawia\u0107 ze znajomymi i wzbudzaj\u0105cymi zainteresowanie obcymi lud\u017ami, nie wykona\u0107 wielu zb\u0119dnych czynno\u015bci. Wyznaczenie dziecku limitu czasu korzystania z komputera to bardzo wa\u017cny krok w profilaktyce uzale\u017cnie\u0144.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u0141atwy i szybki dost\u0119p do informacji pomaga, ale te\u017c i ogranicza, t\u0142umi umiej\u0119tno\u015b\u0107 spojrzenia na problemy przez inn\u0105 perspektyw\u0119, podsuwa gotowe rozwi\u0105zania, t\u0142umi umiej\u0119tno\u015b\u0107 analizowania, oraz w\u0142asn\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 a zatem rozw\u00f3j osobowy.<\/p>\n<p>Innym wzbudzaj\u0105cym niepok\u00f3j zjawiskiem jest wolno\u015b\u0107 umieszczania informacji na swojej stronie. Ma to zosta\u0107 ograniczone, ale w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n<p>Niecenzurowalny dost\u0119p do pornografii to kolejny problem. Internet w tym zakresie stwarza znacznie szersze mo\u017cliwo\u015bci ni\u017c prasa m\u0142odzie\u017cowa. Tysi\u0105ce stron, do kt\u00f3rych dotarcie w ci\u0105gu kilkunastu sekund nie stwarza \u017cadnego problemu to &#8222;\u0142atwy k\u0105sek&#8221; dla rozwijaj\u0105cych si\u0119 coraz szybciej m\u0142odych ludzi. Dobrze by\u0142oby, aby wkraczanie w doros\u0142y \u015bwiat odbywa\u0142o si\u0119 w poszanowaniu godno\u015bci cz\u0142owieka a nie ods\u0142anianiu w brutalny i nieestetyczny spos\u00f3b jego najintymniejszych cech. Na stronach nie zwi\u0105zanych z seksem umieszczane s\u0105 bannery reklamuj\u0105ce strony pornograficzne. Chc\u0105c czy nie dziecko jest na nie nara\u017cone. Rozwijaj\u0105cy si\u0119 ch\u0142opiec czy dziewczyna ch\u0119tnie popatrz\u0105, ich psychika mo\u017ce ulec wypatrzeniu.<\/p>\n<p>\u0179r\u00f3d\u0142o nowych &#8222;znajomo\u015bci &#8211; mo\u017cna pozna\u0107 przyjaci\u00f3\u0142, porozmawia\u0107 z kim\u015b, wpa\u015b\u0107 w pu\u0142apk\u0119 jakiego\u015b wypaczonego cz\u0142owieka, lub zbocze\u0144ca. Mo\u017cna nie zdaj\u0105c sobie z tego sprawy um\u00f3wi\u0107 si\u0119 z kim\u015b kto chce wyrz\u0105dzi\u0107 nam krzywd\u0119.<\/p>\n<p>Patrzenie w oczy rozm\u00f3wcy jest trudniejsze, zw\u0142aszcza gdy dziecko jest nie\u015bmia\u0142e a mo\u017cna pu\u015bci\u0107 wodze fantazji. Nale\u017cy u\u015bwiadomi\u0107 swoim dzieciom, \u017ce nie mog\u0105 wysy\u0142a\u0107 w\u0142asnych zdj\u0119\u0107 ani prywatnych informacji (adres, telefon ,szko\u0142a, dane o rodzicach) osobie kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142y przez internet. Nie mog\u0105 odpowiada\u0107 na wiadomo\u015bci: dwuznaczne, agresywne, przera\u017caj\u0105ce, onie\u015bmielaj\u0105ce ale w takim wypadku musz\u0105 poinformowa\u0107 rodzic\u00f3w, kt\u00f3rzy fakt ten powinni zg\u0142osi\u0107 odpowiednim w\u0142adzom. Bez zgody rodzic\u00f3w dziecko nie powinno umawia\u0107 si\u0119 na spotkania, a je\u017celi takie si\u0119 odbywa to w miejscu publicznym nie np. w domu nieznajomego.<\/p>\n<p>Wielu m\u0142odych ludzi z zaburzonym obrazem samego siebie, du\u017cym krytycyzmem, zani\u017conym poczuciem w\u0142asnej warto\u015bci, czuje si\u0119 w komputerowym \u015bwiecie bezpiecznie. Wszyscy s\u0105 r\u00f3wni, nie trzeba by\u0107 pi\u0119knym a tylko umie\u0107 sprawnie porusza\u0107 si\u0119 w sieci.<\/p>\n<p>Nale\u017cy rozmawia\u0107 z dzie\u0107mi nt. ryzyka, jakie niesie internet, wi\u0119cej uwagi po\u015bwi\u0119ca\u0107 dziecku, organizowa\u0107 czynnie jego wolny czas.<\/p>\n<p>Tre\u015bci\u0105 95% gier jest agresja, do walki u\u017cywa si\u0119 broni wszelkiego rodzaju. Mo\u017cna zabi\u0107, podepta\u0107, obejrze\u0107 zw\u0142oki, pokroi\u0107 je itp. Do tego odpowiednia muzyka, j\u0119ki, wulgaryzmy. Przemoc nagrodzona jest punktami. Tak to mog\u0105 wychowa\u0107 si\u0119 potencjalni przest\u0119pcy.<\/p>\n<p>Badanie nad skutkami oddzia\u0142ywania gier komputerowych na psychik\u0119 dzieci przeprowadzi\u0142a Maria Braun &#8211; Ga\u0142kowska ze wsp\u00f3\u0142pracownikami KUL-u. Obj\u0119to nimi ch\u0142opc\u00f3w w wieku 12 &#8211; 15 lat, kt\u00f3rzy cz\u0119sto korzystali z agresywnych gier. Wyniki \u015bwiadcz\u0105 o tym, \u017ce s\u0105 oni bardziej agresywni, podejrzliwi i dra\u017cliwi od r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, kt\u00f3rzy nie korzystali z takich gier. Posiadaj\u0105 tak\u017ce wi\u0119ksze emocjonalne napi\u0119cie, mniejsz\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 i zatart\u0105 granic\u0119 pomi\u0119dzy dobrem a z\u0142em. Kilkakrotnie dokonywanie czyn\u00f3w agresywnych bez poczucia winy, bez kary zmniejsza wra\u017cliwo\u015b\u0107 moraln\u0105, poczucie si\u0119 do odpowiedzialno\u015bci rozr\u00f3\u017cnienie dobra od z\u0142a.<\/p>\n<p>Nale\u017cy zatem eliminowa\u0107 z u\u017cytku gry o tre\u015bci agresywnej a w ich miejsce zaproponowa\u0107 dziecku takie, kt\u00f3re np. kszta\u0142c\u0105 koordynacj\u0119 wzrokow-ruchow\u0105, procesy my\u015blowe, refleks, poszerzaj\u0105 wiedz\u0119.<\/p>\n<p>Dbajcie wi\u0119c o \u017cycie w realnym \u015bwiecie a komputer i internet niech stanowi\u0105 wspania\u0142y wynalazek, z kt\u00f3rego wszyscy a szczeg\u00f3lnie dzieci i m\u0142odzie\u017c potrafi\u0105 odpowiednio korzysta\u0107.<\/p>\n<p align=\"right\"><i><b>Opracowa\u0142a: Agnieszka Cygan<\/b><\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><a name=\"Powszechno\u015b\u0107 zespo\u0142u ADHD.\"><\/a><big><strong>&#8222;Powszechno\u015b\u0107 zespo\u0142u ADHD&#8221;<\/strong><\/big><\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<b>ADHD<\/b> to skr\u00f3t od angielskiej nazwy Attention Deficit Hyperactivity Disorder, czyli &#8222;Zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi&#8221; (cz\u0119sto nazywany po prostu &#8222;zespo\u0142em hiperkinetycznym&#8221; lub &#8222;zespo\u0142em nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej&#8221;). Przez r\u00f3wnowag\u0119 uk\u0142adu nerwowego rozumie si\u0119 okre\u015blony stosunek procesu pobudzania i hamowania. Zdaniem Teresy Bednarskiej i Haliny Spionek<\/p>\n<p>z nadpobudliwo\u015bci\u0105 psychoruchow\u0105 mamy do czynienia wtedy, gdy dochodzi do powstania przewagi proces\u00f3w pobudzania nad procesami hamowania.<\/p>\n<p>Bardzo du\u017co os\u00f3b cierpi na ADHD . Na podstawie licznych bada\u0144 szacuje si\u0119, ze na ca\u0142ym \u015bwiecie zaburzeniem tym dotkni\u0119tych jest od 2 do 9,5% dzieci w wieku szkolnym.<\/p>\n<p>Co wi\u0119cej, wbrew temu, co dawniej s\u0105dzono, objawy nie zawsze ust\u0119puj\u0105 z wiekiem; nieraz utrzymuj\u0105 si\u0119 u doros\u0142ych. Osoby te maj\u0105 problemy z przystosowaniem si\u0119 w pracy, szkole lub w innych sytuacjach spo\u0142ecznych.<\/p>\n<p>Jeszcze kilka lat temu sadzono, \u017ce jedn\u0105 z przyczyn zaburze\u0144 koncentracji<\/p>\n<p>i koordynacji jest nieodpowiednia dieta (np. s\u0142odycze i konserwanty). Nie zaszkodzi te\u017c wykluczy\u0107 z diety dziecka col\u0119 i herbat\u0119, kt\u00f3re zawieraj\u0105 pobudzaj\u0105c\u0105 kofein\u0119 i s\u0105 po prostu niezdrowe. Nie udowodniono jednak bezpo\u015bredniego wp\u0142ywu kofeiny na nadpobudliwo\u015b\u0107. Wbrew powszechnym opiniom nie wykazano, by dieta, np. ilo\u015b\u0107 cukru spo\u017cywanego przez dziecko decydowa\u0142a o jego sposobie reagowania na bod\u017ace. Zesp\u00f3\u0142 ADHD w\/g najnowszych bada\u0144 (z po\u0142owy lat 90) uwarunkowany jest w du\u017cej mierze genetycznie , a wi\u0119c je\u017celi matka lub ojciec byli dzie\u0107mi nadpobudliwymi to prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce b\u0119d\u0105 borykali si\u0119 z tym problemem u swoich dzieci jest do\u015b\u0107 du\u017ce (50%).<\/p>\n<p>Powstanie ADHD wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c z wp\u0142ywem czynnik\u00f3w pozagenetycznych. Nale\u017c\u0105 do nich m. in. wcze\u015bniactwo, picie alkoholu i palenie papieros\u00f3w przez matk\u0119 w czasie ci\u0105\u017cy, ekspozycja na wysokie st\u0119\u017cenie o\u0142owiu we wczesnym dzieci\u0144stwie oraz urazu m\u00f3zgu, zw\u0142aszcza uszkodzenie kory przedczo\u0142owej. Ale wszystkie te czynniki razem wzi\u0119te wyja\u015bniaj\u0105 nie wi\u0119cej ni\u017c 20-30% przypadk\u00f3w ADHD u ch\u0142opc\u00f3w i jeszcze mniejszy odsetek u dziewcz\u0105t. Prawdopodobie\u0144stwo pojawienia si\u0119 tego zespo\u0142u jest co najmniej trzykrotnie cz\u0119stsze u ch\u0142opc\u00f3w ni\u017c u dziewczynek; pewne badania wykaza\u0142y nawet dziesi\u0119ciokrotnie wy\u017csz\u0105 zapadalno\u015b\u0107 ch\u0142opc\u00f3w na t\u0119 chorob\u0119, przypuszczalnie dlatego, \u017ce s\u0105 oni genetycznie bardziej podatni na zaburzenia uk\u0142adu nerwowego ni\u017c dziewczynki.<\/p>\n<p>Do niedawna popularne te\u017c by\u0142y teorie obarczaj\u0105ce rodzic\u00f3w odpowiedzialno\u015bci\u0105<\/p>\n<p>za zachowania dzieci. Dzisiaj wiadomo, \u017ce jest to zbyt proste wyja\u015bnienie problemu.<\/p>\n<p>Niew\u0105tpliwym jest fakt, \u017ce m\u00f3zg dziecka nadpobudliwego funkcjonuje inaczej ni\u017c m\u00f3zg dziecka zdrowego . Dop\u0142ywaj\u0105ce z zewn\u0105trz bod\u017ace bombarduj\u0105 go, a on na skutek zaburzonych proces\u00f3w analizy i syntezy nie mo\u017ce si\u0119 w tym wszystkim po\u0142apa\u0107. Jego \u015bwiat jest chaotyczny, dziecko jednocze\u015bnie odbiera kilka sygna\u0142\u00f3w i nie wie na czym si\u0119 skupi\u0107.<\/p>\n<p>Okazuje si\u0119 wi\u0119c, \u017ce ADHD nie jest prostym zaburzeniem uwagi jako takiej, \u017ar\u00f3d\u0142em tej dysfunkcji jest niemo\u017cno\u015b\u0107 hamowania impulsywnych reakcji ruchowych na tego typu bod\u017ace. Inni badacze z kolei odkryli, \u017ce dzieci z zespo\u0142em nadpobudliwo\u015bci ruchowej gorzej sobie radz\u0105 z przygotowaniem odpowiedzi motorycznych na przewidywane zdarzenia i nie reaguj\u0105 na informacje zwrotne o pope\u0142nianych przez siebie b\u0142\u0119dach. Spowodowane jest to, zdaniem naukowc\u00f3w lat 90-tych, nieprawid\u0142owym rozwojem obwod\u00f3w neuronalnych, odpowiedzialnych za hamowanie i samokontrol\u0119.<\/p>\n<p>U dzieci nadpobudliwych niekt\u00f3re obszary m\u00f3zgu \u017ale funkcjonuj\u0105, przyczyniaj\u0105c si\u0119 by\u0107 mo\u017ce do objaw\u00f3w tej choroby. Z zaburzeniem zwi\u0105zane s\u0105; kora przedczo\u0142owa, cze\u015b\u0107 m\u00f3\u017cd\u017cku oraz co najmniej dwa spo\u015br\u00f3d pi\u0119ciu skupisk neuron\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w g\u0142\u0119bi m\u00f3zgu, obj\u0119tych wsp\u00f3ln\u0105 nazwa j\u0105der (lub inaczej zwoj\u00f3w). Okazuje si\u0119, \u017ce te cz\u0119\u015bci uk\u0142adu nerwowego s\u0105 mniejsze ni\u017c normalnie. Co powoduje, \u017ce te struktury m\u00f3zgu s\u0105 mniejsze u os\u00f3b z ADHD? Nikt tego nie wie, ale wiele danych eksperymentalnych wskazuje na to, ze mog\u0105 tu odgrywa\u0107 rol\u0119 mutacje w obr\u0119bie kilku gen\u00f3w, zwykle bardzo aktywnych w korze przedczo\u0142owej i w zwojach podstawy. Istniej\u0105 dowody na genetyczne uwarunkowanie tego typu defektu (badania J. J. Gillis z University of Colorado, 1992 r.).<\/p>\n<p>Za przetwarzanie informacji w naszym m\u00f3zgu odpowiada m. in. dopamina, zwi\u0105zek chemiczny, kt\u00f3ry odgrywa rol\u0119 neuroprzeka\u017anika i odpowiedzialny jest za przekazywanie informacji z jednej kom\u00f3rki nerwowej neuronu do drugiej. Dopamin\u0119 wydzielaj\u0105 neurony zlokalizowane w okre\u015blonych obszarach m\u00f3zgu, a jej zadaniem jest hamowanie lub modulowanie czynno\u015bci innych neuron\u00f3w, zw\u0142aszcza zwi\u0105zanych z emocjami i ruchem (np. przyczyn\u0105 zaburze\u0144 ruchowych charakterystycznych dla choroby Parkinsona jest zanik neuron\u00f3w produkuj\u0105cych dopamin\u0119, zlokalizowanych w istocie czarnej). U dzieci nadpobudliwych wydzielanie dopaminy nie jest zr\u00f3wnowa\u017cone i by\u0107 mo\u017ce jest to jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych tak trudno jest im si\u0119 skupi\u0107. Podejrzewa si\u0119 w tym wzgl\u0119dzie uwarunkowania natury genetycznej.<\/p>\n<p>Nadpobudliwo\u015b\u0107 ujawnia si\u0119 wcze\u015bnie , mi\u0119dzy trzecim a pi\u0105tym rokiem \u017cycia , ale pierwsze objawy zaburzenia mog\u0105 da\u0107 o sobie zna\u0107 w r\u00f3\u017cnym wieku: zdarza si\u0119, \u017ce staj\u0105 si\u0119 one widoczne dopiero w p\u00f3\u017anym dzieci\u0144stwie lub wr\u0119cz w okresie dorastania. Nie wiadomo, dlaczego pojawienie si\u0119 symptom\u00f3w jest u tych dzieci (m\u0142odzie\u017cy) op\u00f3\u017anione. Wyst\u0119puj\u0105 w tym czasie takie zachowania jak:<\/p>\n<ul type=\"circle\">\n<li>Nadmierna ruchliwo\u015b\u0107 (zar\u00f3wno w zakresie du\u017cej jak i ma\u0142ej motoryki-nie jest w stanie usiedzie\u0107 w miejscu, ma cz\u0119sto nerwowe ruchy r\u0105k, kt\u00f3re s\u0105 ci\u0105gle czym\u015b zaj\u0119te, rusza nogami, chrz\u0105ka, wydaje dziwne d\u017awi\u0119ki,)<\/li>\n<li>Brak samokontroli i refleksji na temat w\u0142asnego zachowania<\/li>\n<li>Trudno\u015bci z koncentracj\u0105 uwagi (s\u0142ucha nieuwa\u017cnie, rozprasza si\u0119, nie pami\u0119ta co mia\u0142o zrobi\u0107, robi wra\u017cenie ma\u0142o spostrzegawczego)<\/li>\n<li>Impulsywno\u015b\u0107 (dzia\u0142a szybko, bez zastanowienia, akceptuje \u0142atwo cudze pomys\u0142y, domaga si\u0119 natychmiastowego zaspokojenia swoich potrzeb, wyrywa si\u0119 cz\u0119sto z odpowiedzi\u0105 zanim padnie pytani, odpowiada bezmy\u015blnie)<\/li>\n<li>Zaburzone relacje z r\u00f3wie\u015bnikami (stara si\u0119 przejmowa\u0107 inicjatyw\u0119 w zabawie, nie umie przegrywa\u0107, cz\u0119sto w spos\u00f3b niezamierzony zadaje krzywd\u0119 innym dzieciom, jest krzykliwy, napastliwy, nie umie czeka\u0107 na swoja kolej.<\/li>\n<li>Trudno\u015bci z uwewn\u0119trznianiem swoich zachowa\u0144 i wypowiedzi (nazywaj\u0105 g\u0142o\u015bno to co robi\u0105, co dezorganizuje prace na lekcji.<\/li>\n<li>Brak kontroli emocji, motywacji i stanu pobudzenia (co utrudnia funkcjonowanie w grupie, a czasem wr\u0119cz uniemo\u017cliwia realizacj\u0119 cel\u00f3w).<\/li>\n<\/ul>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Zaburzenie mechanizmu hamowania powoduje, \u017ce reakcje cz\u0142owieka nadpobudliwego staj\u0105 si\u0119 natychmiastowe, impulsywne i nieprzewidywalne. Przy du\u017cym nasileniu tych cech nie da si\u0119 dzia\u0142a\u0107 wed\u0142ug spo\u0142ecznie przyj\u0119tych regu\u0142 ani realizowa\u0107 ustalonych cel\u00f3w. Zadanie rodziny i szko\u0142y polega na stopniowym rozwijaniu umiej\u0119tno\u015bci hamowania &#8211; tak, by nadpobudliwy m\u00f3g\u0142 kierowa\u0107 swoim zachowaniem. Rodzice i nauczyciele stosuj\u0105 techniki skuteczne wobec innych dzieci i&#8230; ponosz\u0105 pora\u017cki. Rozkr\u0119ca si\u0119 spirala wzajemnych pretensji &#8222;o wszystko&#8221;. D\u0142ugotrwa\u0142e pora\u017cki pogarszaj\u0105 funkcjonowanie dziecka nadpobudliwego tym dotkliwiej, \u017ce rozwijaj\u0105 i utrwalaj\u0105 w nim z\u0142e wzorce \u017cycia spo\u0142ecznego. Pot\u0119guj\u0105 si\u0119 frustracje, a w ich nast\u0119pstwie wzajemne nadu\u017cycia i agresja. Opiekunowie dziecka obwiniaj\u0105 siebie za nieudolno\u015b\u0107, a dziecko za z\u0142\u0105 wol\u0119. Rodzina i szko\u0142a maj\u0105 wzajemne pretensje, co poch\u0142ania wiele energii.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Dzieci nadpobudliwe s\u0105 dzie\u0107mi trudnymi, wymagaj\u0105cymi wi\u0119kszego wk\u0142adu pracy, wi\u0119kszej cierpliwo\u015bci, bardziej przemy\u015blanego, konsekwentnego dzia\u0142ania dla osi\u0105gni\u0119cia pozytywnych rezultat\u00f3w wychowawczych. B\u0119d\u0105c uci\u0105\u017cliwe, k\u0142opotliwe, wprowadzaj\u0105 doros\u0142ych w stan zdenerwowania, czasami nawet wyczerpania. S\u0105 dzieci o tak nasilonej nadpobudliwo\u015bci, \u017ce nie s\u0105 w stanie utrzyma\u0107 si\u0119 w szkole, poniewa\u017c ca\u0142kowicie utrudniaj\u0105 prowadzenie zaj\u0119\u0107. Jednak decyzja o usuni\u0119ciu ich z klasy powinna by\u0107 ostateczno\u015bci\u0105 po wyczerpaniu wszystkich innych dost\u0119pnych form pomocy.<\/p>\n<p>Optymalnym miejscem nauczania dziecka nadpobudliwego jest ma\u0142o liczna, 10-15 osobowa klasa o charakterze integracyjnym, najlepiej z dw\u00f3jk\u0105 nauczycieli. Jednak nawet<\/p>\n<p>w zwyk\u0142ej szkole nauczyciel ma wiele mo\u017cliwo\u015bci, aby pom\u00f3c sobie, swojemu nadpobudliwemu uczniowi i innym dzieciom w klasie. Przede wszystkim musi zaakceptowa\u0107, \u017ce dziecko nadpobudliwe jest dzieckiem odmiennym i wymaga odmiennego traktowania. Krzyczenie na nie za to, \u017ce wierci si\u0119 w \u0142awce, jest r\u00f3wnie rozs\u0105dne, jak robienie awantury \u015blepcowi z bia\u0142\u0105 lask\u0105, \u017ce potr\u0105ci\u0142 nas na ulicy. Dok\u0142adna znajomo\u015b\u0107 objaw\u00f3w nadpobudliwo\u015bci pozwoli nauczycielowi na odr\u00f3\u017cnienie zachowa\u0144 dzieci b\u0119d\u0105cych przejawami nadpobudliwo\u015bci od z\u0142o\u015bliwo\u015bci czy niegrzeczno\u015bci. Najlepszymi sojusznikami nauczyciela mog\u0105 by\u0107 rodzice. B\u0119dzie tak tylko wtedy, kiedy zamiast oskar\u017ca\u0107 ich o to, \u017ce nie potrafi\u0105 wychowa\u0107 dziecka, uzna si\u0119, \u017ce zar\u00f3wno oni, jak i szko\u0142a maj\u0105 podobny problem i razem mog\u0105 spr\u00f3bowa\u0107 go rozwi\u0105za\u0107. Rodzice dzieci nadpobudliwych, podobnie jak nauczyciel, na co dzie\u0144 borykaj\u0105 si\u0119 z wieloma k\u0142opotami wychowawczymi. Dzieci te bywaj\u0105 bowiem niezmiernie denerwuj\u0105ce, co nawet spokojne z natury osoby mo\u017ce doprowadzi\u0107 do z\u0142o\u015bci. Sypi\u0105 si\u0119 wi\u0119c na dzieci kary i krzyki. Te z kolei niczego nie poprawiaj\u0105 , dodatkowo zaburzaj\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 psychiczn\u0105 dziecka i cz\u0119sto s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142em poczucia winy, zachowa\u0144 nerwicowych lub agresywnych. Dlatego te\u017c, rozumiej\u0105c trudn\u0105 sytuacj\u0119 rodzic\u00f3w, wa\u017cne jest, aby nauczyciel w\u0142a\u015bciwie z nim wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142. Ka\u017cde dziecko potrzebuje wiele zrozumienia, ale dziecku nadpobudliwemu jest ono szczeg\u00f3lnie potrzebne. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce jego zachowanie, m\u0119cz\u0105ce dla otoczenia jemu samemu sprawia r\u00f3wnie\u017c powa\u017cne problemy.<\/p>\n<p>Je\u015bli przyj\u0105\u0107, \u017ce u pod\u0142o\u017ca nadpobudliwo\u015bci le\u017cy zaburzenie mechanizmu hamowania zachowania, op\u00f3\u017aniaj\u0105ce z kolei nabycie zdolno\u015bci uwewn\u0119trzniania i realizowania opisanych wcze\u015bniej czterech funkcji wykonawczych, to dzieciom z ADHD mo\u017cna pom\u00f3c, pami\u0119taj\u0105c o podanych poni\u017cej zasadach:<\/p>\n<ul type=\"circle\">\n<li>Dziecku nale\u017cy organizowa\u0107 \u015brodowisko zewn\u0119trzne. Uporz\u0105dkowane otoczenie to wa\u017cny element ewentualnego leczenia farmakologicznego. Takie dziecko \u017cyje w \u015bwiecie wewn\u0119trznego niepokoju i dlatego \u015bwiat wok\u00f3\u0142 niego powinien by\u0107 uporz\u0105dkowany.<\/li>\n<li>Dziecko nadpobudliwe potrzebuje wi\u0119cej zrozumienia, tolerancji i cierpliwo\u015bci ze strony doros\u0142ych. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce jego zachowania, m\u0119cz\u0105ce dla otoczenia, jemu samemu sprawiaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c powa\u017cne problemy, trudniej mu znale\u017a\u0107 przyjaci\u00f3\u0142, trudno odnie\u015b\u0107 sukces, trudniej us\u0142ysze\u0107 pochwa\u0142y.<\/li>\n<li>Wprowadzaj porz\u0105dek i rutyn\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 dzieci lubi, kiedy rytm dnia jest sta\u0142y. Znana pora wstawania, posi\u0142k\u00f3w, obowi\u0105zk\u00f3w i k\u0142adzenia si\u0119 spa\u0107. Daje im to poczucie bezpiecze\u0144stwa i sta\u0142o\u015bci. Poza tym uk\u0142ad nerwowy i ca\u0142y organizm dziecka ma czas na regeneracj\u0119.<\/li>\n<li>Ograniczaj bod\u017ace. Poniewa\u017c dziecko \u0142atwo si\u0119 rozprasza, nale\u017cy si\u0119 stara\u0107 by w domu by\u0142 spok\u00f3j. Nale\u017cy unika\u0107 puszczania g\u0142o\u015bnej muzyki, zapraszania cz\u0119sto i wielu go\u015bci naraz trzeba ogranicza\u0107 przesiadywanie przed telewizorem czy komputerem. Trzeba dba\u0107 o to, by dziecko mog\u0142o si\u0119 skupi\u0107 na jednej czynno\u015bci. Kiedy je, niech nie gra radio. Kiedy czyta, niech nie je itd.<\/li>\n<li>M\u00f3w jasno i wyra\u017anie. Staraj si\u0119, by to, co m\u00f3wisz, by\u0142o jak najbardziej konkretne. Zamiast og\u00f3lnego: &#8222;zn\u00f3w nie posprz\u0105ta\u0142e\u015b pokoju&#8221;, powiedz raczej: &#8222;po\u015bciel \u0142\u00f3\u017cko&#8221;. Zamiast &#8222;ale z ciebie niezdara&#8221; powiedz: &#8222;trzymaj fili\u017cank\u0119 za ucho&#8221;. I nie dawaj dziecku zbyt du\u017co mo\u017cliwo\u015bci wyboru.<\/li>\n<li>Staraj si\u0119 planowa\u0107. Dzieci nadpobudliwe wytr\u0105ca z r\u00f3wnowagi wszystko, co jest nag\u0142e i niespodziewane.<\/li>\n<li>Przewiduj za dziecko wydarzenia. Rozk\u0142adaj jego przysz\u0142e zadania na prostsze, mniej odleg\u0142e czynno\u015bci i natychmiast nagradzaj dziecko. Celem tych zabieg\u00f3w jest zast\u0105pienie dziecka wewn\u0119trznych, niew\u0142a\u015bciwie funkcjonuj\u0105cych system\u00f3w informacji, zasad i motywacji.<\/li>\n<li>Zadbaj o miejsce pracy dziecka. Ka\u017cde dziecko w wieku szkolnym, a zw\u0142aszcza nadpobudliwe powinno mie\u0107 wygodne i ciche miejsce pracy, z ma\u0142\u0105 ilo\u015bci\u0105 przedmiot\u00f3w dooko\u0142a. Najlepszy b\u0119dzie jasny blat, lampa i dwa pojemniki: na kredki i na d\u0142ugopisy. Miejsce do pracy powinno by\u0107 jasne i nie zagracone.<\/li>\n<li>K\u0105piel dziecka nadpobudliwego traktuj nie tylko jako zabieg higieniczny, ale te\u017c jako doskona\u0142y moment do relaksu i wyciszenia.<\/li>\n<li>Staraj si\u0119 interweniowa\u0107 w sytuacjach konfliktowych, w jakie uwik\u0142a\u0142o si\u0119 twoje dziecko, reguluj jego zachowania, ucz go innego sposobu okazywania i roz\u0142adowywania negatywnych uczu\u0107.<\/li>\n<li>Zach\u0119caj dziecko do wykonywania ro\u017cnego rodzaju prac plastycznych, kt\u00f3re pomog\u0105 mu uzewn\u0119trzni\u0107 jego uczucia.<\/li>\n<li>Staraj si\u0119 dostosowa\u0107 tempo pracy i zabawy do mo\u017cliwo\u015bci psychofizycznych dziecka.<\/li>\n<li>Zapewnij dziecku specjalistyczn\u0105 pomoc psychologiczno &#8211; pedagogiczn\u0105 w momencie, gdy dziecko zaczyna mie\u0107 problemy w nauce.<\/li>\n<li>Daj dziecku szans\u0119 wypowiadania si\u0119, jednocze\u015bnie porz\u0105dkuj jego wypowiedzi, pami\u0119taj\u0105c o tym, \u017ce dziecko ma sk\u0142onno\u015b\u0107 do udzielania pochopnych odpowiedzi.<\/li>\n<li>Staraj si\u0119 budzi\u0107 zainteresowania dziecka i anga\u017cowa\u0107 go w bardzo konkretnym dzia\u0142aniu.<\/li>\n<li>B\u0105d\u017a elastycznym rodzicem. Pami\u0119taj, \u017ce twoje wypr\u00f3bowane metody wychowawcze mog\u0105 ci\u0119 zawie\u015b\u0107. Dziecko nadpobudliwe wymaga jasno okre\u015blonych regu\u0142, ale nadmierny rygoryzm cz\u0119sto daje odwrotny skutek do zamierzonego.<\/li>\n<li>Nie obwiniaj si\u0119. Nic dziwnego, \u017ce maj\u0105c w domu tak \u017cywe dziecko, cz\u0119sto niesforne i ty &#8211; rodzic stajesz si\u0119 impulsywna (impulsywny) i nie post\u0119pujesz &#8222;w\u0142a\u015bciwie&#8221;. Je\u015bli zdarzy ci si\u0119 zareagowa\u0107 agresj\u0105, spr\u00f3buj sobie wybaczy\u0107. Po prostu przepro\u015b dziecko i dzia\u0142aj dalej. Je\u015bli napady furii zdarzaj\u0105 si\u0119, to zwr\u00f3\u0107 si\u0119 o pomoc do specjalisty.<\/li>\n<li>Ucz si\u0119 skutecznych metod radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Pracuj nad w\u0142asnymi emocjami, ucz si\u0119 tzw. komunikacji otwartej. W tym celu, je\u017celi jest to tylko mo\u017cliwe, bierz udzia\u0142 w &#8222;Szkole dla rodzic\u00f3w&#8221;.<\/li>\n<li>Staraj si\u0119 konfrontowa\u0107 dziecko z konsekwencjami swoich zachowa\u0144. Przypominaj i podpowiadaj mu, jak ma post\u0119powa\u0107, aby lepiej zorganizowa\u0107 czas i m\u00f3c korzysta\u0107 z rozmaitych wskaz\u00f3wek.<\/li>\n<li>Staraj si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 ze szko\u0142\u0105, przedszkolem do kt\u00f3rego ucz\u0119szcza twoje dziecko &#8211; dbaj o jego pozytywny wizerunek w oczach innych.<\/li>\n<li>Baw si\u0119 razem z dzieckiem. S\u0105 zabawy, kt\u00f3re mog\u0105 powoli ale do\u015b\u0107 skutecznie mog\u0105 pom\u00f3c wyciszy\u0107 dziecko i poprawi\u0107 jego funkcjonowanie szkolne i spo\u0142eczne.<\/li>\n<li>Przypominaj dziecku o pewnych obowi\u0105zkach, umieszczaj\u0105c, np. karteczki z r\u00f3\u017cnymi napisami w widocznych miejscach.<\/li>\n<li>Podsuwaj dziecku rozwi\u0105zania alternatywne. Zamiast m\u00f3wi\u0107, \u017ceby przesta\u0142o co\u015b robi\u0107, staraj si\u0119 mu posun\u0105\u0107, co mog\u0142oby zacz\u0105\u0107 robi\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Pami\u0119taj o dziesi\u0119ciu podstawowych pro\u015bbach dziecka nadpobudliwego, kt\u00f3re zawieraj\u0105 ca\u0142\u0105 esencj\u0119 i wyk\u0142adni\u0119 skutecznego post\u0119powania z dzieckiem nadpobudliwym. Oto one:<\/p>\n<ol>\n<li>Pom\u00f3\u017c mi skupi\u0107 si\u0119 na jednej czynno\u015bci.<\/li>\n<li>Chc\u0119 wiedzie\u0107, co si\u0119 zdarzy za chwil\u0119.<\/li>\n<li>Poczekaj na mnie, pozw\u00f3l mi si\u0119 zastanowi\u0107.<\/li>\n<li>Jestem w kropce, nie potrafi\u0119 tego zrobi\u0107, poka\u017c mi wyj\u015bcie z tej sytuacji.<\/li>\n<li>Chcia\u0142bym od razu wiedzie\u0107, czy to, co robi\u0119, jest zrobione dobrze.<\/li>\n<li>Dawaj mi tylko jedno polecenie naraz.<\/li>\n<li>Przypomnij mi, \u017cebym si\u0119 zatrzyma\u0142 i pomy\u015bla\u0142.<\/li>\n<li>Dawaj mi ma\u0142e zadania do wykonania, kiedy cel jest daleko, gubi\u0119 si\u0119.<\/li>\n<li>Chwal mnie cho\u0107 raz dziennie, bardzo tego potrzebuj\u0119.<\/li>\n<li>Wiem, \u017ce potrafi\u0119 by\u0107 m\u0119cz\u0105cy, ale czuj\u0119, \u017ce rosn\u0119, kiedy okazujesz mi, jak mnie kochasz!<\/li>\n<\/ol>\n<p align=\"right\"><i><b>Opracowa\u0142a: Monika Czerkowicz<\/b><\/i><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Spo\u0142eczno- psychologiczny aspekt palenia Jak ustrzec dzieci i m\u0142odzie\u017c przed uzale\u017cnieniami od internetu Powszechno\u015b\u0107 zespo\u0142u ADHD Program niweluj\u0105cy agresywne zachowania m\u0142odzie\u017cy Konspekt zaj\u0119\u0107 &#8222;Kim b\u0119d\u0119 &#8211; moje preferencje zawodowe&#8221; Scenariusz zaj\u0119\u0107 z okazji &#8222;Dnia Kobiet&#8221; Scenariusz zaj\u0119\u0107 &#8222;Otrz\u0119siny pod strzech\u0105&#8221; Scenariusz zaj\u0119\u0107 &#8222;Pirackie otrz\u0119siny&#8221; Scenariusz zaj\u0119\u0107 &#8222;Miko\u0142aj na sportowo&#8221;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-35","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-publikacje"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=35"}],"version-history":[{"count":29,"href":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58,"href":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/35\/revisions\/58"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=35"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=35"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.bursy.pronet.jaslo.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=35"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}